In het Arnhemse Spijkerkwartier, in gebouw Dazo, groeit sinds 2017 iets bijzonders. SpijkerZwam is meer dan een kwekerij: het is een sociale en circulaire gemeenschap waarin wordt laten zien dat afval niet bestaat. Samen met een team van 18 betrokkenen bouwen Patrick Hoogenbosch en Tim Gies aan een lokale voedselketen waarin duurzaamheid, inclusie en samenwerking centraal staan.

Wekelijks haalt SpijkerZwam samen met lokale partners zo’n 150 kilo koffiedik op in Arnhem. Dit koffiedik wordt niet gezien als afval, maar als grondstof. Het vormt de voedingsbodem voor oesterzwammen, die vervolgens lokaal worden geoogst en verwerkt tot verse producten en delicatessen, zoals oesterzwambitterballen. Deze staan inmiddels bij meer dan 30 Arnhemse horecazaken op het menu.

Circulariteit tot in de kern
Wat SpijkerZwam uniek maakt, is de manier waarop circulariteit juridisch en praktisch is ingebed. Door afspraken te maken over voortgezet gebruik worden reststromen zoals koffiedik direct overgenomen als grondstof, zonder dat ze de status van afval krijgen. Hierdoor wordt echte circulariteit geborgd.

De volledige keten van inzameling, teelt en afzet blijft binnen Arnhem. Vaak gebeurt het vervoer zelfs per elektrische bakfiets, om de ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden. Zo laat SpijkerZwam zien hoe een lokale economie eruit kan zien waarin grondstoffen, voedsel en mensen met elkaar verbonden zijn.

Een sociale onderneming met steward‑ownership
SpijkerZwam is ook een sociale onderneming, waarin de menselijke maat voorop staat. Mensen die behoefte hebben aan ritme, structuur of een veilige plek vinden in de kwekerij een ‘warm bad’. Er wordt gewerkt vanuit het principe van steward‑ownership, waardoor iedereen zich mede‑eigenaar voelt van de onderneming en vanuit eigen talent kan bijdragen.

Innovatie speelt hierbij een belangrijke rol. In samenwerking met HAN‑studenten wordt gewerkt aan technologische oplossingen, zoals automatisering en monitoring in de kwekerij. Leren en doen gaan hand in hand, met echte impact in de praktijk.

Ondernemen in Arnhem
Voor SpijkerZwam betekent ondernemen in Arnhem onderdeel zijn van een eigenzinnig en krachtig ecosysteem. Vanuit broedplaats Dazo wordt gewerkt aan een inclusieve, circulaire wij(k)‑economie. De lijnen zijn kort en de gunfactor is groot. Grote organisaties zoals de Gemeente Arnhem, CCV en het Nederlands Openluchtmuseum vertrouwen SpijkerZwam hun koffiedik toe omdat zij geloven in de lokale missie.

Arnhem is voor SpijkerZwam een stad van verbinding. Toen restaurant Konijnenvoer een Groene Michelinster ontving en daarbij SpijkerZwam noemde, voelde dat als een erkenning voor de hele stad.

Samenwerken in de korte keten
Een mooi voorbeeld van Arnhemse samenwerking is die met Foodvia. De oesterzwammen van SpijkerZwam gaan direct van de kwekerij naar de keuken van Foodvia, maar de samenwerking gaat verder dan levering alleen. Foodvia vertelt het verhaal achter het product, denkt mee over nieuwe toepassingen en beweegt flexibel mee met de natuur. Bij een oogstpiek neemt Foodvia extra af om verspilling te voorkomen, en bij een lagere opbrengst is begrip vanzelfsprekend.

Ook de samenwerking met de HAN is essentieel. Toen een softwareleverancier stopte, namen studententeams het stokje over en ontwierpen zij een volledig nieuw automatiserings‑ en monitoringsysteem. Zo versterken onderwijs en ondernemerschap elkaar.

Tip voor Arnhem
Wil je ervaren hoe de Arnhemse korte keten in de praktijk werkt? Dan is een bezoek aan Foodvia, onder leiding van Annelies Holthaus, een uitstekende start. Een ondernemer die laat zien hoe lokaal inkopen, smaak en maatschappelijke impact samenkomen.

Op 18 juni is het MKB Ondernemersfestival in Arnhem. Meer weten of aanmelden? Kijk op de website!