De natuur als basis voor toekomstgericht onderwijs

Landelijke conferentie laat zien wat leren in de natuur kinderen oplevert
Kinderen die leren in de natuur zijn actiever, nieuwsgieriger en meer betrokken. Ze leren door te onderzoeken en de wereld om zich heen te ervaren. Ze zijn in beweging, werken samen en ontdekken verbanden. Leren krijgt betekenis, omdat het direct verbonden is met wat ze zien, voelen en meemaken. Toch vindt leren voor veel kinderen nog vooral plaats binnen vier muren. Daardoor blijft het leerpotentieel van de natuur in het onderwijs vaak onbenut.

Dat werd duidelijk tijdens de landelijke conferentie Natuur als Rijke Leeromgeving – van visie naar praktijk, die op vrijdag 23 januari plaatsvond in Arnhem. Onderwijsprofessionals, gemeenten en natuur- en duurzaamheidseducatieve organisaties uit het hele land kwamen samen om te delen wat werkt en te bespreken welke keuzes nodig zijn om leren in, met en over de natuur een vaste plek te geven in onderwijs en jeugdbeleid. Daarbij stonden de ervaringen van kinderen centraal.

Wat leren in de natuur kinderen oplevert
Arnhemse leerlingen vertelden tijdens de conferentie over hun ervaringen met het project Rijnreizigers, waarin verschillende schoolvakken worden gecombineerd met lessen in de Arnhemse Uiterwaarden.

Zo vertelde Giowyn (11):
“Ik zag de zon door de takken schijnen. Dat vond ik zó mooi dat ik er kriebels van in mijn buik kreeg.”

Pim (11) voegde daaraan toe:
“Ik leerde woorden die ik nog nooit had gehoord, zoals fotosynthese. Dat wist mijn opa niet eens.”

Deze ervaringen maken zichtbaar dat leren in de natuur meer is dan kennis opnemen. Buiten leren kinderen niet alleen over de wereld om hen heen, maar ook over zichzelf en hun plek daarin. Leren wordt iets wat je beleeft — niet iets wat je alleen moet onthouden.

Van losse momenten naar structurele keuzes
Wat deze dag vooral liet zien: dit soort ervaringen ontstaan niet vanzelf. Ze vragen om een andere houding en om bewuste keuzes die leren in de natuur structureel mogelijk maken — van onderwijs en jeugdbeleid tot de schoolomgeving, huisvesting en de dagelijkse schoolpraktijk.

Dat lukt alleen samen. Door gemeenten, scholen en maatschappelijke partners die elkaar weten te vinden, perspectieven te verbinden en soms tegen de stroom in te zwemmen.

De verhalen van deze dag maken duidelijk wat er mogelijk wordt als natuur niet langer een toevoeging is, maar het vertrekpunt voor het inrichten van de leeromgeving.

Monique Verstraten, directeur Natuurcentrum Arnhem:
“Bij Natuurcentrum Arnhem zien we dagelijks hoe leren in de natuur begint met verwondering en leidt tot begrip voor de wereld om ons heen. Tegelijk is natuuronderwijs op veel scholen nog te vrijblijvend en wordt het te vaak binnen gegeven. Deze conferentie laat zien dat het anders kan, als we daar gezamenlijk voor kiezen.”

Arnhem als voorbeeld
Dat de conferentie in Arnhem plaatsvond, is geen toeval. In de stad werken scholen, gemeente en maatschappelijke partners al jarenlang samen aan een leeromgeving waarin natuur een vanzelfsprekende rol speelt. De ervaringen uit Arnhem, dit jaar Onderwijsstad 2026, laten zien dat leren in en met de natuur mogelijk is wanneer visie, beleid en praktijk elkaar versterken.

Organisatie
De conferentie werd georganiseerd door Natuurcentrum Arnhem, Vereniging GDO, Collectief Natuurinclusief, Delta Scholengroep, Flores Onderwijs, De Onderwijsspecialisten en Gemeente Arnhem.

fotograaf Susanne Reuling.

Bekijk hieronder de aftermovie of bekijk hem op Linkedin.