Herdenken, beseffen en beleven

De Slag om Arnhem is meer dan een historisch moment; het is een verhaal over vrijheid, opoffering en de gevolgen van oorlog. Door jaarlijks te herdenken blijft de herinnering aan de gebeurtenissen van 1944 levend en wordt het belang van vrijheid doorgegeven aan nieuwe generaties. Arnhem kiest er bewust voor om herdenken te verbinden met beseffen en beleven, zodat het verleden niet alleen wordt herinnerd, maar ook wordt begrepen en ervaren.

Wat in september 1944 begon als een grootschalige bevrijdingsoperatie, eindigde in een dramatische strijd met grote gevolgen. Voor Arnhem betekende dit verwoesting, evacuatie en een lange periode van onzekerheid. Nationaal bleef een deel van Nederland bezet, met de Hongerwinter als gevolg. Internationaal liep de oorlog vertraging op. Juist deze impact maakt dat de Slag om Arnhem geen lokaal verhaal is, maar een gebeurtenis met nationale en internationale betekenis. Door te herdenken blijven we ons bewust van de waarde van vrijheid en de prijs die daarvoor is betaald.

De kern van de herdenking

De kern van de Arnhemse herdenking van de Slag om Arnhem en de daaropvolgende evacuatie vindt ieder jaar plaats in september, op de derde vrijdag van de maand. Deze herdenking bestaat uit een vast en samenhangend ritueel van herdenken, beseffen en beleven.

De dag begint met een herdenkingsbijeenkomst in de Eusebiuskerk, gevolgd door een stille tocht naar het Airborneplein (ook wel Berenkuil genoemd). Tegelijkertijd vindt er op de John Frostbrug een mars plaats van doedelzakspelers, drummers en vandaaldragers (March over the Bridge). Op het Airborneplein is er vervolgens een herdenkingsceremonie en kranslegging. De herdenking wordt afgesloten met Bridge to Liberation, een grootschalige visuele en muzikale productie aan de voet van de brug.

 

Bridge to Liberation

Elk jaar in september, op de derde vrijdag van de maand, wordt de Arnhemse herdenking van de Slag om Arnhem afgesloten met Bridge to Liberation, aan de voet van de iconische John Frostbrug. Na de momenten van reflectie, herdenken en herinneren bij kerk, kuil en kade vormt dit evenement het slot van de dag: het gezamenlijk beleven van vrijheid.

Tijdens de editie van 2025 nam de voorstelling het publiek mee in een persoonlijke zoektocht naar het verhaal van Major Robert H. Cain, held van de Slag om Arnhem. Lisette Wellens en Frances Cain volgden zijn sporen langs historische locaties in en rond Arnhem, waarbij feiten, herinneringen en emotie samenkwamen in een indringend eerbetoon.

Ook in 2025 verbond Bridge to Liberation verleden en heden in een grootschalige visuele en muzikale productie over oorlog en vrijheid. Met bijdragen van onder anderen Emma Heesters, 3JS, Janna, Michael Wilmering, Introdans en Orkest Phion kreeg het verhaal vorm in muziek, dans en beeld.

De voorstelling was live te volgen via televisie en online livestreams, waardoor een breed (inter)nationaal publiek deelgenoot werd van dit bijzondere moment. Bridge to Liberation keert jaarlijks terug als vast onderdeel van de Arnhemse Airborne-herdenking en vormt telkens opnieuw de afsluiting van deze betekenisvolle dag.

Wist je dat...

Ter ere van de vijftigste viering van de bevrijding van Europa werd op 8 mei 1995 het World Liberty Concert georganiseerd bij de John Frostbrug. Tijdens dit grootschalige herdenkingsconcert traden artiesten op als The Alan Parsons Project, Art Garfunkel, Joe Cocker, Cyndi Lauper, Wet Wet Wet, Candy Dulfer, UB40 en René Froger, samen met het Metropole Orkest en het GOOG-koor. Voor The Alan Parsons Project was het hun eerste liveoptreden als band. Het concert duurde ruim twee uur, trok zo’n 85.000 bezoekers en werd in verkorte vorm wereldwijd uitgezonden.

Toegankelijkheid

We vinden het belangrijk dat de herdenking van de Slag om Arnhem voor iedereen toegankelijk is. Voor mensen met een beperking zijn verschillende voorzieningen beschikbaar. Van speciale rolstoelplekken en rolstoeltoegankelijke toiletten, tot speciale gastvrouwen en-heren, een gebarentolk en een blindentolk.

Bereikbaarheid

Rondom de Airborne herdenkingen worden in Arnhem verschillende verkeers- en veiligheidsmaatregelen genomen. Dit kan gevolgen hebben voor de bereikbaarheid van de stad en de binnenstad. Op de website van de Gemeente Arnhem vind je actuele informatie over bereikbaarheid, omleidingen en openbaar vervoer.

Airborne in de regio

De Slag om Arnhem vond niet alleen plaats in Arnhem, maar ook in Ede, Oosterbeek (gemeente Renkum) en Driel (gemeente Overbetuwe). Samen vormen deze gemeenten de ‘Airborne Region’. In september worden er in de hele regio tal van herdenkingen en activiteiten georganiseerd, zoals de luchtlandingen op de Ginkelse Heide, de Airborne Freedom Run en de ‘Race to the Bridge’ met historische legervoertuigen. Ook verschijnt er elk jaar een speciale Airborne (kinder)krant.

Herdenking en kranslegging Driel

Tijdens Operatie Market Garden (1944) speelde de 1st Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade onder leiding van generaal Stanisław Sosabowski een belangrijke rol in Driel. Na hun vertraagde landing op 21 september probeerden de Polen de Britse troepen bij Arnhem over de Rijn te ondersteunen. Door gebrek aan boten en hevig Duits vuur slaagden slechts enkele oversteekpogingen. Ondanks zware omstandigheden boden zij belangrijke steun en dekten zij de terugtocht van de Britten. Jaarlijks wordt hun bijdrage in Driel herdacht waar zij worden geëerd voor hun bijdrage aan de bevrijding van Nederland.

Herdenking Ginkelse Heide

Tijdens de jaarlijkse herdenking op de Ginkelse Heide eren we de helden van Operatie Market Garden. De herdenking gaat samen met een bijzonder luchtprogramma met onder andere een massdrop met parachutisten. Vanaf 09:00 uur is iedereen welkom op de Ginkelse Heide. Kijk naar de luchtlandingen of bezoek de vele activiteiten voor jong en oud. Er zijn militaire voertuigen, nieuwe kinderworkshops, optredens en allerlei kraampjes op de Airborne markt. Om 11:30 uur start de Airborne herdenking. Tussen NS-station Ede-Wageningen en de Ginkelse Heide rijden de hele dag gratis pendelbussen.

Airborne Herdenkingsdienst Oosterbeek

Op de Airborne Begraafplaats in Oosterbeek worden jaarlijks tijdens de Airborne Memorial Service de militairen herdacht van:
* de Britse 1st Airborne Division,
* de Royal Air Force,
* de 1st Independent Polish Parachute Brigade
* en overige geallieerde troepen,
die vochten voor onze vrijheid, gewond raakten of krijgsgevangen werden genomen en de militairen die hun leven verloren tijdens operatie ‘Market Garden’ in Arnhem, Driel, Ede en Oosterbeek in 1944.

Airborne Herdenkingen

In de Airborne-regio vinden jaarlijks diverse herdenkingen plaats waarbij wordt stilgestaan bij de Slag om Arnhem en de betekenis van vrijheid. Benieuwd welke herdenkingen er plaatsvinden? Bekijk het volledige overzicht op de website van de Stichting Airborne Herdenkingen.