De Bevrijding

Na de mislukte en rampzalig verlopen Slag om Arnhem in september 1944, duurde het nog zeven maanden voordat Arnhem werd bevrijd. In april 1945 stonden de Canadezen en Britten opnieuw voor stad. Op 3 april was Arnhem-Zuid bevrijd en stonden de geallieerden voor de verwoestte Rijnbrug. Op 12 april begon in feite de tweede Slag om Arnhem, om heel Arnhem in te nemen.

Slag om Arnhem

Opnieuw werd de stad zwaar gebombardeerd, in de wetenschap dat de inwoners waren geëvacueerd en er dus enkel Duitsers getroffen konden worden. Het Duitse verzet werd gebroken, maar helaas vielen er toch ook burgerslachtoffers. Met name in de wijk Geitenkamp. Het monument ‘Kring der herinnering’ houdt hun nagedachtenis in ere.

In de namiddag van 14 april 1945 was heel Arnhem bevrijd, maar de bevrijders liepen rond in een geplunderde, verwoeste en lege stad. ‘Een stad als een graftombe’ schreef een oorlogscorrespondent. De feestvreugde waarmee de bevrijding in andere steden gepaard ging, ontbrak in Arnhem. Er was niemand en er was weinig reden tot vreugde.

Meer dan tien procent van alle huizen was volledig verwoest en nog eens vijf procent zwaar beschadigd. Van de 23.505 woningen in Arnhem, kwamen er maar 145 ongeschonden uit de strijd. In de straten lagen omgekomen mensen en dieren en onontplofte munitie. Voorzieningen zoals water en elektriciteit deden het niet.

Vanwege de enorme ravage wilden de autoriteiten de Arnhemmers stapsgewijs terug laten keren. In dat plan zou pas begin 1946 iedereen weer terug zijn. In de praktijk lieten veel Arnhemmers zich niet tegenhouden en begonnen puin te ruimen.

Wist je dat?

Nationale Bevrijdingsdag op 5 mei in Arnhem veel minder uitbundig wordt gevierd dan in veel andere Nederlandse steden. De reden is dat de bevrijding van Arnhem weinig vreugdevol was. Er waren bijna geen mensen meer in de stad vanwege de gedwongen evacuatie. Inwoners hebben de bevrijding daardoor niet meegemaakt. En de stad zelf was een ruïne. De terugkeer naar de bevrijde stad, was voor de Arnhemmers vooral een verdrietig weerzien.