De slag om Arnhem

In september 1944 lanceerden de geallieerden Operatie Market Garden, een van de grootste en meest ambitieuze militaire operaties van de Tweede Wereldoorlog. Het plan was gedurfd: met grootschalige luchtlandingen diep in bezet gebied moesten bruggen in Nederland worden veroverd, zodat het grondleger snel kon oprukken richting Duitsland. Als dit zou lukken, zou de oorlog mogelijk nog voor het einde van het jaar beslist zijn.

Duizenden parachutisten landden in Nederland, van Eindhoven tot Arnhem. De operatie wekte enorme hoop, niet alleen bij de geallieerden, maar ook bij de Nederlandse bevolking, die na jaren van bezetting de bevrijding dichterbij voelde komen. Maar het plan was kwetsbaar. De route was smal, de tegenstand sterker dan verwacht en alles draaide om het tijdig bereiken van één cruciaal punt: de brug over de Rijn bij Arnhem.

Arnhem werd het toneel van het beslissende en meest dramatische hoofdstuk van Operatie Market Garden. Britse en Poolse Airborne-troepen kregen de opdracht de Rijnbrug in handen te houden totdat het grondleger zou aansluiten. Dat lukte slechts gedeeltelijk. Een kleine groep soldaten wist de brug te bereiken, maar werd al snel omsingeld door Duitse troepen.

Wat volgde waren dagen van zware gevechten in en rond de stad, met name in Arnhem en Oosterbeek. De verwachte snelle doorbraak bleef uit, communicatie stokte en versterkingen kwamen te laat. Uiteindelijk bleek Arnhem letterlijk en figuurlijk a bridge too far. De geallieerden moesten zich terugtrekken, waarmee de operatie mislukte.

De gevolgen waren groot. Arnhem bleef bezet, een groot deel van Nederland werd niet bevrijd en de oorlog zou nog maanden voortduren. Internationaal betekende het uitstel van de geallieerde opmars; nationaal leidde het indirect tot een van de donkerste periodes uit de Nederlandse geschiedenis: de Hongerwinter. Juist deze combinatie van hoop, opoffering en mislukking maakt de Slag om Arnhem tot een gebeurtenis met blijvende, internationale betekenis.